Kościuszko, czyli Edelman

Relacja prosto z Waszyngtonu

Za nami oficjalna premiera angielskojęzycznej biografii „Marek Edelman: Being on the Right Side” autorstwa Witolda Beresia oraz Krzysztofa Burnetki. Wcześniej autorzy książki o Marku Edelmanie spotkali się - 20 kwietnia 2016 roku - głównie z przedstawicielami środowisk polonijnych w waszyngtońskiej siedzibie Fundacji Kościuszkowskiej.

 

Spotkanie było pełne emocji (zwłaszcza wielkie wrażenie zrobił film o Marku Edelmanie), nic dziwnego, że pytaniom i wynurzeniom nie było końca. Zresztą i miejsce miało swoje podwójne znaczenie.

Barbara Bernhardt, dyrektor waszyngtońskiego oddziału Fundacji żartem zapowiedziała, że może jakieś związki między Edelmanem a Kościuszką są widoczne. A jednak to nie tylko żart: walka Kościuszki o równouprawnienie innych stanów (chłopstwa i mieszczaństwa) jest znana. Mało kto pamięta, że ten bohater przed złożeniem przysięgi na krakowskim Rynku odwiedził Żydów na Kazimierzu, zapewniając ich, że są pełnoprawnymi obywatelami Rzeczpospolitej. I niemal nikt w Polsce nie wie, że choć otrzymał majątek w Stanach Zjednoczonych za udział w walkach o niepodległość Ameryki, to pierwsze co zrobił, to zadecydował o uwolnieniu niewolników, których otrzymał wraz z ziemią. Więc bez dwóch zdań, Edelmanowi ta postawa byłaby szalenie bliska.

2016 04 20 Edelman 01 Kosciuszko Found photo by Fundacja Swiat ma Sens
W Fundacji Kościuszkowskiej, od lewej: Krzysztof Burnetko, konsul Sławomir Zagórski, dyrektor Barbara Bernhard i Witold Bereś.

Nic dziwnego, że profesor Bruno Damiani z katolickiego Uniwersytetu Ameryki w Waszyngtonie dziękując za spotkanie podkreślał, że było to doskonała, zwięzła i prowokująca do myślenia prezentacja bardzo smutnego rozdziału drugiej wojny światowej, w szczególności – losów Polski.

A John Feffer, jeden z amerykańskich dziennikarzy pasjonujących się najnowszą historią Polski po spotkaniu wspominał, jak to nie doszło do jego spotkania z Edelmanem, czego do dziś bardzo żałuje. I dodał, że szalenie zaintrygowała go koncepcja pokazania na nowo losów Kościuszki.

Czy temat wróci? Zobaczymy.

John Feffer wspomina Edelmana:

***

Przeczytaj też:

 

***

“Marek Edelman. Being on the Right Side” autorstwa Witolda Beresia i Krzysztofa Burnetko to pierwsza angielska biografia tego bohatera powstania w Getcie warszawskim, uznanego lekarza i obrońcy praw człowieka. Tak naprawdę ta książka powstawała przez blisko trzydzieści lat, od chwili kiedy autorzy po raz pierwszy spotkali Edelmana. Było to jeszcze w latach osiemdziesiątych XX wieku, gdy po wprowadzeniu przez komunistów stanu wojennego w Polsce, opozycyjny ruch „Solidarność” został zepchnięty do podziemia.

Wtedy Bereś i Burnetko zrobili z nim pierwszy wywiad do wydawanego przez siebie nielegalnie pisma opozycji demokratycznej. I od tego czasu spotkania z Edelmanem stały się częścią ich życia. Książka powstawała długo, bo ani Edelman nie był łatwy w kontaktach, ani nie był proste moralne wybory w czasach komunistycznej dyktatury, a przede wszystkim – najtrudniejsza do opisania była Zagłada.  W dodatku przez cały czas pojawiały się nowe relacje i nieznane wcześniej dokumenty z przeszłości. W efekcie autorzy poświęcili postaci Marka Edelmana aż trzy książki („Marek Edelman. Życie. Po prostu”, „Marek Edelman. Życie. Do końca” oraz „Marek Edelman: Bóg śpi”), z których każda stała się bestsellerem i miała wydania zagraniczne (w Izraelu, Niemczech i Rosji). To na bazie tych książek opiera się angielskojęzyczne wydanie biografii Edelmana.

Okładka książki

O autorach 

Witold Bereś, producent filmowy i pisarz oraz Krzysztof Burnetko, dziennikarz, wspólnie są autorami wielu książek z gatunku literatury faktu, które zdobyły sporą popularność w Polsce. Wśród nich są m.in. wywiad-rzeka z księdzem Stanisławem Musiałem walczącym z antysemityzmem (“Duchowny niepokorny”), rozmowy z Ryszardem Kapuścińskim („Kapuściński: Nie ogarniam świata”), biografia bojownika żydowskiego ruchu oporu (Kazik Ratajzer: bohater z cienia), polityczna biografia sławnego reżysera filmowego Andrzeja Wajdy („Andrzej Wajda. Podejrzany”), esej „Nasza historia. Opowieść o wolnej Polsce” oraz kilka książek o Marku Edelmanie.

Prezydent Bronisław Komorowski uhonorował ich Krzyżami Kawalerskimi Orderu Polonia Restituta, jednego z najwyższych polskich odznaczeń, za „budowanie wzajemnego zrozumienia pomiędzy Polakami i Żydami”. Zostali również odznaczeni Honorową Odznaką  krakowskiego Centrum Kultury Żydowskiej – Fundacja Judaica.

Ich książki o Edelmanie ukazały się również po niemiecku, rosyjsku i hebrajsku.

Należą do współzałożycieli Fundacji „Świat ma Sens”, promującej optymizm i pozytywne myślenie.

Witold Bereś jest także producentem filmowym, współautorem filmów pokazywanych z sukcesami na festiwalach na całych świecie. Wybrane filmy fabularne: to „Anioł w Krakowie”, „Zakochany Anioł”, „Jegomość Tischner i jego filozofia po góralsku”, „Wszystkie kobiety Mateusza”. Wybrane filmy dokumentalne: „Goralenvolk – historia zdrady”, „Iran. Córki islamu”, „Dowódca Edelman”, „Tischner – życie w opowieściach”, „Bartoszewski. Droga”.

Złoty mecenas książki